rabbit-1903016_1920

Gezonde voeding voor jouw konijn

De lente is weer begonnen en het zonnetje laat zich wat vaker zien, maar toch zien we dat veel konijnen nog in de wintermodus zitten wat betreft voeding. In de winter is er voor een wild konijn veel minder vers materiaal beschikbaar dan in de andere seizoenen. Konijnen eten daarom veel meer bast, takken en wortels om aan hun voedingsbehoefte te voldoen.

Dit kun je ook merken bij je eigen konijnen. Ze slopen meer, ze knagen aan vreemde dingen, graven hun hele toilet over de kop. Eigenlijk vrij natuurlijk gedrag in deze tijd van het jaar om aan hun behoefte te voldoen. Om dit gedrag te voorkomen en om te zorgen dat je konijnen bevredigd worden in hun voedingszoektocht kun je wintervoeding gaan geven.

Wintervoeding bestaat uit het voorzien van meer takken; appel, wilg, aardpeerstengels en diverse wortels; paardenbloemwortel en rode zonnehoedwortel en daarnaast kun je stukken gedroogde berkenbast geven. Vooral veel houtige structuren vinden konijnen in de winter lekker. Maar hoe ziet het voedingspatroon er normaal uit?

Herbivoren

Konijnen zijn van nature planteneters; met een mooi woord herbivoren. Dit stamt af van het Latijn: herba = kruid/gras/plant en vorus = etend/eter. We noemen konijnen herbivoren omdat ze alleen grassen, planten en delen van planten zoals bladeren, bloemen, steel, bast, zaden en wortels eten.

Ze eten de eigen keutels op

Konijnen doen aan caecotrofie, ze eten hun eigen blindedarm keutels op. Dit wordt ook vaak coprofagie genoemd, maar dit betekent in feite het eten van ontlasting en dat is niet wat konijnen doen. Hun gewone ontlasting eten ze niet op. Het gaat enkel om de blindedarmkeutels. Deze zijn voor konijnen van essentieel belang. In de blindedarm van een konijn worden er nog veel belangrijke voedingsstoffen geproduceerd. Doordat dit pas aan het einde van het darmstelsel plaatsvindt, moet het konijn deze keutels tot zich nemen om gezond te blijven. Hij verteert dit nogmaals om de voedingsstoffen eruit te halen. Een konijn die geen caecotrofie kan uitvoeren zal ziek worden. Het kan meerdere oorzaken hebben; geen honger, te dik waardoor hij er niet bij kan of het konijn is al ziek.

Het darmstelsel

Konijnen hebben een enorm lang darmstelsel met in verhouding een hele grote blindedarm waarin ze veel voedsel kunnen opslaan. Om de darmen in beweging te houden, moeten konijnen gewoon de hele dag door onbeperkt hooi kunnen eten. Kunnen ze dit niet, of te weinig, dan levert dit darmproblemen op. Dat kan variëren van diarree tot het stil leggen van de darmen. Zeker het stil leggen van de darmen kan voor konijnen dodelijk zijn. Een konijn dat een halve dag niet eet is direct zorgelijk! Konijnen kunnen niet boeren of braken, dus iets wat in de maag zit, kan er alleen door de darmen weer uit. Als een konijn dan ook geen verse weegbree, paardenbloem of iets dergelijks wil eten adviseren we direct een dierenarts in te schakelen.

Voeding in gevangenschap

Omdat konijnen in gevangenschap hun eigen voedsel niet bij elkaar kunnen zoeken, zijn wij daar verantwoordelijk voor. Wat kun je je konijnen nu het beste geven? Dat leggen we uit aan de hand van de voedingspiramide.

Dat antwoord is eigenlijk vrij simpel: Hooi, hooi en nog eens hooi.

Hooi

Omdat hooi HET hoofdbestanddeel van de voeding is, moet dit van hele goede kwaliteit zijn. De belangrijkste eigenschappen voor kwalitatief gezond konijnenhooi zijn: stofvrij, diverse typen (zacht en hardere) lange stengels en een diversiteit van grassoorten en kruiden. Biologisch hooi zou helemaal geweldig zijn, maar als dit niet beschikbaar is, kan hooi ook prima gegeven worden van een kruidenweide met een gezonde grasdiversiteit. Wissel (kruiden)hooi dagelijks af met Timothy hooi. Als je beide soorten aanbiedt, kunnen je konijnen kiezen. Geef geen bermhooi, want daar zitten zoveel afvalstoffen van de auto’s in dat dit direct schade brengt in het lichaam van je konijnen.

In de winter kan het ook zijn dat je konijn ineens zijn hooi niet meer lekker lijkt te vinden. Dit kan ook met de van nature veranderde voedingsbehoefte te maken hebben. In de winter is minder gras beschikbaar en het gras wat er nog wel is, is minder sappig dan in het voorjaar en in de zomer. Geef in de winter dus net zo veel hooi als normaal, maar zoek hooi wat grover is van structuur. Timothy hooi is daar een goed voorbeeld van, maar ook een hooi mix van verschillende soorten kan in de winter een uitkomst zijn.

Groenten en kruiden

De tweede voedselbron voor konijnen is (verse) groente en kruiden. Deze producten kun je op 2 manieren aanbieden: vers of gedroogd. De voorkeur ligt bij afwisseling in vers en gedroogd en in een diversiteit aan producten voor zowel groente als kruiden.

Verse groenten en kruiden

Wil je vers geven pluk dan altijd schoon en veilig. Dit betekent niet plukken langs de weg of op andere plekken waar veel verkeer komt, maar ook niet plukken van een honden uitlaatveld of een plek waar wilde konijnen zitten. Dit neemt teveel risico met zich mee op besmettelijke ziektes als Myxomatose en VHD/RHD.

Gedroogde groenten en kruiden

Grote voordeel hiervan is dat je het lang goed kunt houden in tegenstelling tot verse producten die binnen enkele dag bederven. Daarnaast is het een stuk gemak en is er geen besmettingsgevaar of vervuiling. Het is belangrijk dat je hier zelf een gezond evenwicht in vindt en afwisselt! Geef vers en gedroogd naast elkaar en laat je konijnen kiezen wat ze willen eten.

Hoe laat je je konijnen wennen aan groenten en kruiden?

 Let wel op dat je je konijnen niet te veel vochthoudende groente en kruiden in 1x geeft. Teveel vocht kan ook darmproblemen opleveren; voornamelijk diarree of gasvorming. Het is belangrijk je konijnen hieraan te laten wennen. Start niet op dag 1 met hele handen vol verse kruiden en groenvoer, start met kleine hoeveelheden, zoals een paar blaadjes weegbree/paardenbloemblad, een reepje paprika of een stukje wortel met wat loof, als dit geen diarree klachten oplevert voer je de hoeveelheid elke dag op. Als ze dagelijks vers krijgen kun je uiteindelijk gewoon de hele 15% van het dagmenu in 1x aanbieden. Konijnen zijn goed in zelf doseren, mits hooi de hoofdvoeding is! Let wel op de verse producten dat deze niet te lang blijven liggen. Als ze na een paar uur nog niet zijn opgegeten, haal ze dan weg. Twijfel je of je konijn iets mag eten, geef het dan niet. Liever te voorzichtig, dan een ziek konijn!

Konijnen en brokjes

Als laatste vakje in de voedselpiramide staan brokjes. Naast het hooi, de groenten en de kruiden kun je konijnen ook nog een klein gedeelte brokjes geven. Dit is dan vaak alleen om te zorgen dat er voldoende eiwitten, vitaminen en mineralen in genomen worden. Zeker belangrijk voor grote konijnenrassen en opgroeiende jonge dieren. Maar ook in de dracht of zoogperiode voor de volwassen voedster. Brokjes zijn vooral nodig omdat wij ons hooi/gras en kruiden vaak niet zelf samenstellen. Zo is de kwaliteit niet bekend genoeg en stabiel genoeg om helemaal zonder brok te kunnen. Je wilt tenslotte geen voedingstekorten doen ontstaan bij je dieren.

Daarnaast kan brok ook ontzettend handig zijn om konijnen te trainen en zo te belonen. Een konijn wat onbeperkt de beschikking over hooi heeft, vindt jou niet interessant als je vervolgens vrolijk aan komt rennen met een zakje hooi. Dan doet een brokje of een gezonde beloning het op dat front beter.

Er zijn 4 verschillende soorten konijnenvoer te benoemen:

  • gemengd konijnenvoer met of zonder biks
  • luxe gemengd konijnenvoer met geëxtrudeerde brok
  • biks
  • (geëxtrudeerde) brok

Om darmproblemen te voorkomen, en een te dik konijn, mag het brokgehalte niet meer dan 5% van het dagrantsoen uitmaken. Dit komt neer op ongeveer 20 gram brokjes per kilo (streef) lichaamsgewicht. Waarom streefgewicht? Een te dik konijn moet je voeren voor het gewicht wat hij zou moeten wegen (dus minder dan wat hij nu weegt) en dit geldt andersom voor een te mager konijn. Deze mag ook gevoerd worden naar wat hij zou moeten wegen. Dit is dan meer dan zijn huidige gewicht.

Geef het liefst een geëxtrudeerde brok waar alles in 1 korrel zit om selectief eten te voorkomen. De gezondste korrels hebben een hoog ruwvezelgehalte en vaak zie je de vezels liggen in de brokjes.

Voer het eerst hooi en daarna groente en kruiden en brokjes. Zo voorkom je dat het konijn zich eerst vol eet met brokjes en dan geen hooi meer hoeft of bijvoorbeeld zijn blindedarmkeutels niet opeet omdat hij geen honger heeft.

Konijnen en snoep

In de piramide komt geen snoep voor. Dit staat er bewust niet in omdat konijnen dit niet nodig hebben in een dagelijks gezond en gevarieerd menu. Nu is het niet zo zwart-wit dat konijnen nooit snoep mogen, maar zorg dat het zo gezond mogelijk is. Er zijn tegenwoordige legio producten van natuurlijke komaf verkrijgbaar. Denk dan aan gebakken snoepjes van kruiden, knaagsticks van kruiden gemaakt, een zelfgemaakt slinger met kruiden, bladeren of bloemen (nog uitdagend ook) of een keer wat fruit.

Konijnen mogen af en toe fruit, dit absoluut met mate voeren omdat fruit veel fruitsuikers bevat. Deze fruitsuikers zorgen voor een verstoorde darmbalans. Het zou zonde zijn om je konijnen uit liefde buikpijn te bezorgen! Liefde gaat door de maag, maar bij konijnen is het lijntje tussen gezond en ongezond heel dun 😉

 Conclusie: een gezond konijn…

  • eet (kruiden)hooi en Timothy hooi
  • eet HOOI
  • eet heel veel hooi, minimaal zijn eigen grootte aan hooi per dag, ad lib (altijd beschikbaar)
  • krijgt dagelijks groente en kruiden, zowel vers als gedroogd
  • eet weinig brokjes
  • eet alleen geëxtrudeerde brokjes
  • eet een minimum aan snoepjes
  • komt dagelijks minimaal 15 tot 30 minuten buiten (let op temperatuurverschillen)
  • heeft geen diarree of plakpoep
  • woont samen

Lees ook meer over de ruiperiode van konijnen en hoe je hier goed mee omgaat. 

Copyright Miranda de Vries & Chews&Nibbles